2 . و يا اين طريق ، خطا نموده و ما را به واقع نمىرساند ، بلكه به مقصد ديگرى هدايت مىكند ؛ مثلا در عصر غيبت نماز جمعه واجب است ، ولى طريق كه خبر واحد باشد بر وجوب نماز ظهر قائم شد و ما ظهر را به جا آورديم در اين صورت ما مكلفين فرداى قيامت در پيشگاه خداوند معذور خواهيم بود و كيفر نخواهيم شد . نكتهء سوم : فلسفهء معذور بودن مكلف در صورت خطاى اماره چيست ؟ دليل مطلب آن است كه مكلف مجتهد وظيفهء خود را به نحو احسن انجام داده و در اين راه كوتاهى ننمايد . وظيفهء مجتهد اين بود كه تمام نيروى خود را در طبق اخلاص گذاشته و به دنبال پيدا كردن طرق رسيدن به واقع باشد و اين كار را كرد و به اين نتيجه رسيد كه مثلا خبر واحد ثقه يا ظاهر كتاب در نزد شارع حجت است و خداى حكيم راضى شده و به ما اذن داده تا از اين طريق حركت كنيم و به واقع برسيم . با همهء اين امور اگر خبر واحد مخالف واقع درآمد و ما دچار اشتباه شديم ، ديگر مقصر نخواهيم بود ؛ مقصر اصلى طريقى است كه خود شارع در حق ما حجت نموده و خطا از ناحيهء امارهء معتبره شرعيه است نه از جانب من ، پس من معذور هستم . نكتهء چهارم : چگونه ممكن است كه شارع مقدس طريقى ارائه كند كه خطا دارد و گاهى بر خلاف واقع درمىآيد ؟ آيا اين با مقام حكمت مولا سازگار است ؟ آيا اين در بعضى موارد القا در مفسده نيست ؟ آيا اين در بعضى موارد تفويت مصلحت نيست ؟ جواب اين سؤال در مقدمه ششم تا هشتم از مقدمات مباحث حجت به تفصيل خواهد آمد . نكته پنجم : اهميت و ارزش مباحث حجت تا چه حد است ؟ مبحث حجت مهم‌ترين و اساسىترين مبحث در علم شريف اصول فقه است ، به گونه‌اى كه بدون اين مبحث كميت ساير مطالب اصولى مىلنگد و اثرى بر آنها مترتب نيست . دليل مسئله آن است كه تمام مباحث جزء اول ( مباحث الفاظ ) و تمام مباحث جزء دوم ( ملازمات عقليه ) عموما يك سلسله مباحث صغروى بود و نتيجه تمام آنها تحصيل يك سلسله صغريات بود و واضح است كه صغرا بدون انضمام كبراى كلى به آن هرگز منتج نخواهد بود ؛ حال آن كبراى كلى كه به